اسم‌ های مذکر، مؤنث و خنثی در زبان آلمانی

برای شروع آموزش اسم ها در زبان آلمانی باید بدانیم که در این زبان همه ی اسم‌ها جنسیت دارن و شامل سه دسته میشن: اسم های مذکر، مونث و خنثی.

برای ما فارسی‌زبان‌ها که اسم‌ها جنسیت ندارن، این یکم شاید عجیب باشه، البته اونایی که با زبان انگلیسی آشنا هستن شاید یه مقدار درک کنن، ولی تو انگلیسی هم یک حرف تعریف داریم، اما در زبان آلمانی سه تا!

در ادامه بهت میگم این سه تا چی هستن و چجوری متوجه بشیم که هر کلمه کدوم داره؟!

اگه بخوای درست آلمانی حرف بزنی، باید حتما بدونی کدوم کلمه مذکره (der)، مؤنثه (die)، یا خنثی (das).

چرا جنسیت اسم ها در زبان آلمانی مهم هست؟

چون جنسیت اسم تعیین می‌کنه که:

• کدوم آرتیکل (der/die/das) قبل اسم بیاد.
• چطوری صفات کنار اسم بیان.
• ساختار جمله چطور باشه.

اگه جنسیت اسم رو اشتباه بگی، ممکنه جمله‌ات برای یه آلمانی درست نباشه، البته خیلی هم نمیخواد به این موضوع زیادی توجه کنی که اصلا حرف نزنی و کمالگرایی باعث بشه از اشتباه حرف زدن بترسی، تو هر سطحی که هستی حرف زدنتو متناسب با سطحت شروع کن، بقیه موارد کم کم درست میشه.

نحوه تشخیص جنسیت اسامی در زبان آلمانی

متاسفانه در این رابطه قانون‌های مشخصی وجود نداره که همیشه جواب بده، ولی یه‌سری نکات هست که خیلی کمک می‌کنه:

اسم‌های مذکر (der):

• روز و ماه و فصل.
• جهت های جغرافیایی.
• کلمات مربوط به آب و هوا.
• شغل های مردانه.

چندتا مثال از اسم های مذکر در زبان آلمانی رو باهم ببینیم:

روزها، ماه‌ها، فصل‌ها:

مثل der Montag (دوشنبه)، der Januar (ژانویه)، der Sommer (تابستون)

جهت‌های جغرافیایی:

مثل: der Norden (شمال)، der Westen (غرب)

کلمات مربوط به هواشناسی:

مثل: der Regen (بارون)، der Schnee (برف)

اسامی شغل‌های مردانه:

مثل: der Lehrer (معلم مرد)، der Arzt (دکتر مرد)

اسم‌های مؤنث (die):

اسم های مونث در زبان آلمانی شامل اعداد، اسم گل و گیاه و کلمات خاصی که در ادامه مثال میزنیم، هستند.

اعداد:

مثل: die Eins (یک)، die Zwei (دو)

گل‌ها و درخت‌ها:

مثل: die Rose (گل رز)، die Eiche (درخت بلوط)

کلماتی که آخرشون -heit، -keit، -ung، -ion یا -e دارن:

مثل: die Freiheit (آزادی)، die Diskussion (بحث)، die Lampe (لامپ)

اسم‌های خنثی (das):

اسم های خنثی در زبان آلمانی شامل موارد زیر هستند:

• اسم بچه یا حیوانات کوچک.
• مصدرهایی که به اسم تبدیل شدن.
• کلماتی که با chen یا lein تمام میشوند.

اسم بچه‌ها یا حیوانات کوچیک:

مثل: das Baby (بچه)، das Kätzchen (بچه‌گربه)

مصدرهایی که اسم شدن:

مثل: das Essen (خوردن)، das Trinken (نوشیدن)

کلماتی که به -chen یا -lein ختم می‌شن (که کوچک کننده هستند):

مثل: das Mädchen (دختر)، das Häuschen (خانه کوچیک)

حالا اگه نتونستیم تشخیص بدیم چی کار کنیم؟

راحت‌ترین راه اینه که از یک دیکشنری خوب مثل Duden یا بیاموز و یا اپلیکیشن Der Die Das استفاده کنی.

بهتر هست که هر وقت یه کلمه جدید یاد می‌گیری، حتماً جنسیتش رو هم باهاش حفظ کنی.

یک سری موارد خاص هم هست که از روی ظاهرشون نمی‌شه جنسیتشون رو حدس زد مثلا:

• das Mädchen (دختر): خنثی‌ هست چون به -chen ختم می‌شه.
• die Sonne (خورشید): مؤنث هست.
• der Mond (ماه): مذکر هست.
• das Fenster (پنجره): خنثی هست‌.

روش های یادگیری راحت جنسیت اسم ها در زبان آلمانی

• دفترچه داشته باش: هر وقت کلمه جدید یاد گرفتی، جنسیتش رو هم کنارش بنویس.
• فلش‌کارت درست کن: یه طرف کلمه، یه طرف جنسیتش.
• جمله بساز: با هر کلمه جدید جمله بساز و جنسیتش رو تو جمله به کار ببر.

دسته ‌بندی اسامی در زبان آلمانی با توجه به پسوندها

یکی از راه‌های تشخیص جنسیت دستوری اسامی در زبان آلمانی، بررسی پسوند یا انتهای کلمات می باشد. یادگیری گروه‌های اسمی (مثل مذکر، مونث و خنثی) و الگوهای پسوندها می‌تواند به شما در تعیین صحیح جنسیت دستوری کمک کند. با این حال، باید در نظر داشته باشین که همیشه استثناهایی وجود دارن. این استثناها ممکن است به دلیل شکل کوتاه‌ شده کلمات اصلی باشن یا به علت ریشه‌های تاریخی و تغییرات زبانی و یا بر اساس یکسری از احساس های درونی.

اسامی مذکر (Maskulin):

معمولاً اسامی مذکر در آلمانی به پسوندهای خاصی ختم می‌شن که در این قسمت پرکاربرد ترین این اسامی رو یاد خواهیم گرفت:

پسوندهایی که اسامی مذکر می‌سازن:

اسامی‌ ای که به -ant، -ast، -ich، -ig، -ling، -or، -us ختم می‌شوند، معمولاً مذکر هستند مثلا:

اسامی ساخته‌شده از افعال بدون -en:

برخی اسامی که از افعال مشتق شده‌اند و پسوند -en را حذف کرده‌اند، مذکر هستند:

اسامی که به اشخاص اشاره دارند و پسوندهای -el، -er، -en دارند، البته زمانی که ریشه فعلی دارند.

دقت داشته باشید این اسامی زمانی که ریشه فعلی دارند مذکر هستند، ولی کلمه ای مثل Butter با اینکه آخرش er داره ولی ریشه فعلی نداره، مذکر نیست و مونث هست!

اسامی مونث (Feminin):

اسامی مونث اغلب با پسوندهای خاصی همراه هستند که به راحتی قابل شناسایی هستن.

پسوندهای رایج اسامی مونث:

اسامی ‌ای که به -a, -anz, -enz, -ei, -heit, -keit, -ung, -ik, -ion, -sion, -tion, -sis, -tät, -ur ختم می‌شوند:

اسامی مونث مشتق از اسامی مذکر با پسوند -in و -frau:

این پسوندها معمولاً برای اشاره به خانم‌ها استفاده می‌شوند، مثلا:

90 درصد از اسامی‌ای که به -e ختم می‌شوند اغلب مونث هستند مثلا:

همیشه استثناءهایی هم وجود داره مثلا برخی از اسامی‌ ای که به -e ختم می‌شوند، خنثی یا مذکر هستند که نمونه اش میشه:

اسامی خنثی (Neutrum)

اسامی خنثی نیز الگوهای مشخصی دارن و معمولاً با پیشوندها یا پسوندهای خاصی شناخته می‌شوند.

پسوندهای رایج اسامی خنثی:

اسامی‌ ای که به -chen, -lein, -ment, -tum, -um ختم می‌شوند:

اسامی‌ای که با Ge- شروع می‌شوند:

بسیاری از اسامی خنثی با Ge- شروع می‌شوند، مثلا:

اسامی‌ ای که به -nis و -sal ختم می‌شوند:

و باز هم بحث استثناء ها در این اسامی! برخی اسامی با این الگوها ممکن است مذکر یا مونث باشند:

نکات کلیدی و استثناءها:

استثناءها را بشناسید: بسیاری از اسامی ممکن است از این قواعد پیروی نکنند. برای مثال:

• der Profit (سود) با وجود پسوند -it مذکر است.
• die Butter (کره) مونث است، حتی اگر به قاعده نمی‌خورد.

اسامی مخفف: برخی اسامی که به ظاهر قواعد را نقض می‌کنند، در واقع اشکال کوتاه‌ شده‌ ای از کلمات طولانی‌تر هستند. مثلاً:

• der Akku (از Akkumulator) مذکر است.
• das Labor (از Laboratorium) خنثی است.

تاثیر معانی: گاهی اوقات معنای کلمه، جنسیت دستوری آن را تعیین می‌کند. برای مثال، هر چیزی که به «اشخاص» اشاره داشته باشد، می‌تواند مذکر یا مونث باشد، حتی اگر از نظر پسوند خنثی باشد.

اسامی مرکب در زبان آلمانی

در زبان آلمانی، اسامی مرکب از ترکیب دو یا چند کلمه ساخته می‌شوند. جنسیت دستوری اسامی مرکب همیشه با توجه به آخرین بخش ترکیب (به اصطلاح Grundwort) مشخص می‌شود، حتی اگر بخش‌های ابتدایی ترکیب مذکر، مونث یا خنثی باشند. این قانون کلی است، اما مانند همیشه در زبان آلمانی، استثناء هایی نیز وجود دارد.

قانون کلی برای جنسیت اسامی مرکب:

جنسیت بر اساس بخش پایانی تعیین می‌شود، مثلا:

“Plan” مذکر است، اما به دلیل اضافه شدن “Fahr”، اسم نهایی مذکر نمی‌شود، بلکه بر اساس پایانی دیگر مونث است.

بخش پایانی “Haltestelle” مونث است، بنابراین جنسیت کل ترکیب مونث است.

جنسیت در مخفف‌ها (Abkürzungen)

جنسیت مخفف‌ها نیز تابع اسم اصلی است که مخفف از آن گرفته شده است.

مثلا : die CDU (die Christlich-Demokratische Union) – از آنجا که کلمه “Union” مونث است، جنسیت دستوری مخفف نیز مونث خواهد بود.

استثناها و موارد ویژه:

برخی از اسامی مرکب یا مخفف‌ها می‌توانند قواعد کلی را نقض کنند. در زیر به موارد استثنایی اشاره می‌کنیم:

استثناء های رایج در اسامی مرکب

ترکیبات مرتبط با “der Mut” (جرأت):

بسیاری از ترکیب‌هایی که با “Mut” ساخته می‌شوند، با وجود مذکر بودن “Mut”، جنسیت مونث دارند، مثلا:

ترکیبات مرتبط با “der Teil” (بخش):

برخی از ترکیبات ساخته‌شده با “Teil” خنثی هستند، به‌ویژه هنگامی که به اشیا یا بخش‌های مکانیکی اشاره دارند، مثلا:

اما استثنائات همچنان ادامه دارن. برخی از ترکیبات “Teil” مذکر هستن:

• der Vorteil (مزیت)
• der Nachteil (عیب)

ترکیبات ویژه با “das Wort” (کلمه):

“Das Wort” با توجه به نوع ترکیب شدن، جنس آن عوض می شود:

مثال‌های بیشتر از اسامی مرکب:

ترکیبات با افعال:

برخی از اسامی مرکب از افعال و اسم ساخته می‌شوند. در این موارد، اسم بخش دوم است و تعیین‌کننده جنسیت خواهد بود.

• “Wasser” اسم است و خنثی است.
• “Lampe” مونث است، بنابراین ترکیب مونث است.
• “Stuhl” مذکر است، بنابراین ترکیب مذکر است.

ترکیبات مرتبط با زمان و مکان:

اسامی مرکب مرتبط با زمان و مکان می‌توانند جنسیت‌های مختلف داشته باشند:

قوانین جدید برای تعیین جنسیت مخفف‌ها (Abkürzungen):

جنسیت مخفف‌ها نه تنها به اسم کامل آن‌ها بستگی دارد، بلکه گاهی به کلمات توصیفی آن نیز مرتبط می‌شود.

• die UNO (die Vereinten Nationen) – مونث است چون “Nationen” مونث است.
• das EU-Recht (قانون اتحادیه اروپا) – خنثی است چون “Recht” خنثی است.

استثناهای خاص و جالب‌ تر در اسامی مرکب:

ترکیبات مرتبط با “das Haus” (خانه):

ترکیبات مرتبط با “das Wasser” (آب):

ترکیبات مرتبط با “das Buch” (کتاب):

ترکیبات مرتبط با “der Baum” (درخت):

ترکیبات با بخش اول خنثی اما جنسیت متغیر:

• das Sonnenlicht (نور خورشید) – خنثی به دلیل “Licht”.
• die Sonnenbrille (عینک آفتابی) – مونث به دلیل “Brille”.
• der Sonnenstrahl (پرتوی خورشید) – مذکر به دلیل “Strahl”.

مثال‌های جدید و متنوع برای هر جنسیت:

اسامی مرکب مونث (Die):

اسامی مرکب مذکر (Der):

اسامی مرکب خنثی (Das):

• das Küchentuch – حوله آشپزخانه
• das Badezimmer – حمام

ترکیبات مونث:

ترکیبات مذکر:

ترکیبات خنثی:

نکات کلیدی:

• آخرین بخش ترکیب همیشه تعیین‌کننده جنسیت است، پس در یادگیری اسامی مرکب، به بخش پایانی توجه کنید.
• استثناءها را به خاطر بسپارید، چون برخی ترکیبات جنسیت دستوری متفاوتی دارند.
• در ترکیبات پیچیده‌تر (سه یا چهار بخشی)، باید قواعد کلی همچنان رعایت شود. مثال: das Schulbuchregal (قفسه کتاب درسی) – “Regal” تعیین‌کننده است.

یاد گرفتن جنسیت اسم‌ها شاید اولش سخت باشه، ولی اگه همون اول درست تمرین کنی، دیگه برات عادی می‌شه، یا یجورایی بگم به مرور باعث میشه کاملا ناخوداگاه و به طور حدسی جنسیت کلمات رو از خودت درست بگی. فقط کافیه تمرین کنی و جنسیت اسم‌ها رو تو ذهن نگه داری.
از همون ابتدا که هر کلمه رو یاد میگیری، آرتیکلش رو هم حفظ کنی کارت خیلی راحت تره تا اینکه بخوای این قوانین یا قوانین دیگه رو یاد بگیری و تهش هم بفهمی همشون استثناء دارن، پس از همون اول با آرتیکل یاد بگیرید.